Czym są  odpady niebezpieczne?

Są to „śmieci” z gospodarstw domowych, które ze względu na zawartość substancji toksycznych (np. metale ciężkie, kwasy), łatwopalnych, żrących lub zakaźnych stanowią zagrożenie dla zdrowia i środowiska, m.in.:

• baterie i akumulatory: z pilotów, zegarków, samochodów, zabawek, urządzeń elektronicznych.

Baterie zawierają toksyczne metale ciężkie (np. ołów, rtęć, kadm), które po wycieku mogą skazić glebę i wodę, zagrażając zdrowiu ludzi i zwierząt. Jeśli bateria zostanie wyrzucona do „zwykłych śmieci”, jej powłoka ulega degradacji, co prowadzi do wycieku toksycznych substancji. Nawet jedna mała bateria guzikowa może skazić do 400 litrów wody lub metr sześcienny gleby. Baterie litowo-jonowe tzw. akumulatory wielokrotnego ładowania, pod wpływem uszkodzenia mechanicznego, przeciążenia lub przegrzania mogą ulec zapłonowi lub eksplozji. Toksyczne substancje z baterii mogą powodować uszkodzenia nerek, mózgu i układu nerwowego, a także osłabić odporność organizmu. Połknięcie baterii przez dziecko jest stanem zagrożenia życia, powoduje poważne oparzenia wewnętrzne, perforacje (przedziurawienia) i inne uszkodzenia przewodu pokarmowego.

• elektrośmieci: zużyty sprzęt RTV/AGD, świetlówki, lampy fluorescencyjne

Zdjęcie ze strony: https://seltrans.pl/jak-pozbyc-sie-starego-sprzetu-agd-zgodnie-z-przepisami/

Zużyte urządzenia elektroniczne i elektryczne zawierają substancje niebezpieczne, takie jak rtęć, ołów, kadm, freon czy związki bromu, które w przypadku nieodpowiedniego składowania mogą przedostać się do gleby, wód gruntowych oraz atmosfery. Skażenie środowiska tymi substancjami może prowadzić do zatrucia gleby, skażenia wody pitnej, a także do zakłóceń w funkcjonowaniu ekosystemów. Substancje zawarte w elektrośmieciach stanowią również bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia ludzi. Kontakt z metalami ciężkimi czy toksycznymi gazami może prowadzić do poważnych schorzeń, w tym do uszkodzeń układu nerwowego, oddechowego oraz do zaburzeń hormonalnych.

Po stłuczeniu świetlówki, opary rtęci wydostają się do powietrza - długotrwałe przebywanie w pobliżu uwolnionej rtęci może spowodować nieodwracalne uszkodzenia mózgu, układu nerwowego, wątroby i nerek. 

• leki i chemikalia: przeterminowane leki, opakowania po środkach ochrony roślin (pestycydy), środki czyszczące (rozpuszczalniki, kwasy), farby, lakiery, smary.

Przeterminowane leki mogą stać się nieskuteczne lub wręcz szkodliwe. Po upływie daty ważności może dojść do rozkładu substancji leczniczej (zmniejszając jej moc lub eliminując ją) lub do powstania toksycznych związków, które mogą uszkodzić narządy, np. nerki.

Opakowania po chemikaliach zawierają resztki substancji toksycznych i niebezpiecznych - wyrzucanie ich na dzikie wysypiska prowadzi do skażenia gleby, wód gruntowych i powierzchniowych), zagraża zdrowiu zwierząt i ludzi.

• odpady niekwalifikujące się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek

Igły, wenflony, lancety mogą przebić worek i spowodować przypadkowe ukłucie. Zakłucie igłą nieznanego pochodzenia niesie ze sobą ryzyko zachorowania na choroby zakaźne, takie jak wirusowe zapalenia wątroby typu B i C oraz HIV. Nie wolno ich wyrzucać luzem! Należy zabezpieczyć je nakładając osłonkę/ zatyczkę i wrzucić do szczelnego, twardego pojemnika.

•  inne: np. odpady zawierające azbest, zużyte oleje jadalne i tłuszcze

Azbest wykazuje działanie chorobotwórcze na skutek wdychania włókien zawieszonych w powietrzu. Sama obecność azbestu nie jest zagrożeniem dla zdrowia. Staje się on niebezpieczny dopiero w momencie uszkodzenia (łamanie, kruszenie, cięcie) lub gdy dochodzi do korozji wyrobów zawierających azbest. Procesy te prowadzą do uwalniania włókiem azbestowych, które wraz z wdychanym powietrzem mogą dostać się do naszego organizmu. Skutki szkodliwego działania azbestu nie muszą być natychmiastowe,  jego działanie u człowieka może ujawnić się nawet po kilkudziesięciu latach. W aktualnym stanie wiedzy naukowej azbest jest substancją o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi.

Wiele osób wylewa do kanalizacji zużyty olej ze smażenia czy marynat z warzyw – a to błąd. Olej wylany do zlewu lub toalety zanieczyszcza wodę i glebę, zatyka rury i kanalizację, powodując awarie, utrudnia oczyszczanie ścieków i zwiększa koszty ich utrzymania.

Odpady niebezpieczne często trafiają do odpadów zmieszanych (resztkowych). Dzieje się tak głównie ze względu na nazewnictwo, gdyż słowo „zmieszane” może wskazywać na możliwość mieszania ze sobą różnych frakcji odpadów. Byłoby to jednak sprzeczne z ustawowym obowiązkiem segregacji, który ten proceder miał w swoim domyśle wyeliminować.  Odpady zmieszane coraz częściej zastępuje się określeniami „odpady resztkowe” bądź „pozostałości po segregacji” – i te frazy wydają się być najbardziej trafne i odpowiednie. Do tej frakcji odpadów powinny trafiać wyłącznie odpady, których nie da się wyodrębnić do pozostałych frakcji, z wyłączeniem odpadów niebezpiecznych.

Co powinno trafiać do odpadów zmieszanych, sprawdź tutaj: https://mzcwlodawa.pl/aktualnosci/odpady-zmieszane-piata-frakcja-segregacji

Jeśli nie do zmieszanych, to gdzie?

Wyżej wymienione odpady sklasyfikowane jako niebezpieczne należy dostarczyć do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK). Pod żadnym pozorem nie można ich umieszczać w jakimkolwiek pojemniku czy worku do gromadzenia odpadów pochodzących z gospodarstwa domowego. Od tej reguły nie ma wyjątków, gdyż odpady te stanowią potencjalne zagrożenie dla pracowników odpowiedzialnych zarówno za odbiór  jak i późniejsze zagospodarowanie tych odpadów.

Adresy PSZOK-ów: https://mzcwlodawa.pl/gospodarka-odpadami/pszok

Segregacja, nie jest kwestią wyboru, dobrowolności. Jest obowiązkiem każdego obywatela, określonym w Ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.